Elektrik Devresinin Akım Korumasının Kontrolü

Farlardan biri yanmıyor. Çakmak çıkışı çalışmıyor. Radyo aniden sustu. Bu tür arızaların büyük kısmının kaynağı pahalı bir parça değil, birkaç liralık bir sigortadır. Araç sigorta ve akım koruması sistemini tanıdığınızda, servise gitmeden önce sorunu kendiniz daraltabilirsiniz.

Sorun nedir: sigorta ne işe yarar?

Sigorta, devrenin en zayıf halkası olmak üzere tasarlanmış bir parçadır. Devreden geçen akım tasarım değerini aştığında içindeki metal şerit erir ve devre kesilir. Böylece:

• Kablo demeti ısınıp yanmaz.
• Kontrol modülleri, motorlar ve ampuller korunur.
• Yangın riski büyük ölçüde ortadan kalkar.

Yani atmış bir sigorta arızanın kendisi değil, arızanın habercisidir. Sigorta bir kez atıyorsa geçici bir aşırı akım olabilir. Yenisi de hemen atıyorsa devrede kısa devre ya da kilitlenmiş bir motor vardır.

Belirtiler

• Tek bir tüketici (çakmak, radyo, cam suyu pompası) tamamen ölü.
• Aynı grupta birkaç şey birlikte çalışmıyor: örneğin sinyal ve dörtlü flaşör.
• Kontak açıkken tıkırtı yok, hiç ses yok.
• Yanık plastik kokusu — bu durumda hiçbir şeyi zorlamayın, akü negatif kutbunu sökün.

Nerede aramalı?

Çoğu araçta iki veya üç sigorta kutusu bulunur:

• Kabin içi kutu: Genelde direksiyonun altında, torpido kapağının arkasında ya da yan panelde. Aydınlatma, radyo, cam kaldırma, gösterge devreleri burada.
• Motor bölmesi kutusu: Aküye yakın, kapaklı ve sızdırmaz. Fan, ABS, motor kontrol ünitesi, yakıt pompası gibi yüksek akımlı devreler.
• Ana akım koruması: Akü kutbuna yakın duran yüksek amperli şerit sigortalar (MEGA/MIDI tipi). Bunlar nadiren atar; attıysa ciddi bir sorun vardır.

Kutu kapağının iç yüzünde ya da kullanım kılavuzunda hangi numaranın hangi devreye ait olduğu yazar. Önce o şemayı okuyun; körlemesine sigorta çekmeyin.

Sigorta tipleri ve renk kodları

Bıçak (blade) tipi sigortalar renkle amperini belli eder. Yaygın standart şöyledir:

Boyut aileleri de farklıdır: Mini, Standart (ATO), Maxi ve düşük profilli tipler birbirinin yerine takılmaz. Yenisini alırken eskisini yanınızda götürmek en garanti yol.

Kontrol yöntemlerinin karşılaştırması

Adım adım uygulama

1. Kontağı kapatın. Yüksek amperli ana sigortalara dokunacaksanız akünün negatif kablosunu sökün.
2. Kutu kapağını açın, şemadan ilgili numarayı bulun.
3. Sigortayı kutu içindeki plastik pense ile ya da parmakla düz çekerek çıkarın. Tornavida ile kaldırmaya çalışmayın; yuvayı gevşetir.
4. Işığa tutun. Şerit kopuk mu, iç yüzey isli mi? İsli ise devrede ciddi bir aşırı akım olmuş demektir.
5. Multimetreyi süreklilik konumuna alın, iki bacağa değdirin. Cihaz bipliyorsa sigorta sağlam.
6. Aynı amper değerinde yenisini takın. Yuvaya tam oturana kadar bastırın.
7. Kontağı açıp devreyi test edin.

Yeni sigorta yine attıysa

• İlgili tüketiciyi devreden çıkarın (ampulü sökün, fişi ayırın) ve tekrar deneyin.
• Atmıyorsa sorun tüketicide; atıyorsa kablo demetinde sıyrık veya şaseye temas var.
• Kablo demetinin hareketli noktalarını kontrol edin: kapı körüğü, bagaj kapağı geçişi, direksiyon kolonu.
• Bu noktadan sonrası ölçüm ve söküm isteyen bir iş; deneyiminiz yoksa elektrik ustasına bırakın.

Asla daha yüksek amperli sigorta takmayın. 10 A yerine 20 A takmak arızayı çözmez; kabloyu sigorta yerine koyar. Madeni para, tel veya alüminyum folyo ile köprüleme yapmak yang

Diğer yazılar

• Direksiyon Sıvısı Seviyesi Kontrolü
• Fren Sıvısının Kontrol Edilmesi ve Bakımı
• Motor Soğutucu Sıvısının Kontrol ve Bakımı
• Araç Bataryasının Bağlanması ve Soketlenme
• Lastik Lastikleştirme: Ne Zaman Yapılmalı?
• Kış Aracını Hazırlamak İçin Kontrol Listesi